X
تبلیغات
رایتل
ایران نامه، پایگاه آگاهی رسانی میراث فرهنگی و طبیعی ایران و جستار های ایران پژوهی شاهین سپنتا، مهرناز شهباز و همکاران
بایگانی
دسته بندی
12 فروردین 1389
نوروز در آلبانی

 

سلطانِ نوروز در آلبانی بر تخت نشست !

آلبانی کشوری در جنوب شرقی اروپاست که مردم آن از تیره‌های آریایی هستند. در حال حاضر 70 درصد جمعیت آلبانی مسلمان و 30 در صد مسیحی هستند. بکتاشی‌های شیعه مذهب، 10 درصد از جمعیت آلبانی را تشکیل می دهند. بکتاشی‌ها روز 22 مارس هر سال، جشنی به نام «سلطان نوروز» برگزار می کنند و معتقدند که «علی» امام اول شیعیان در چنین روزی به دنیا آمده است. پایه‌گذار فرقه بکتاشی، یک ایرانی نیشابوری به نام «حاج بکتاش» بوده است که در دوران حاکمیت عثمانی‌ها، از ایران به آناتولی مهاجرت کرد و فرقه بکتاشی را بنیاد نهاد. پس از فروپاشی دولت عثمانی و پایه‌گذاری ترکیه نوین توسط « آتا ترک»، بکتاشی‌ها که عرصه را برای ادامه حیات مذهبی خود نامناسب دیدند، مرکز اصلی فعالیت‌های مذهبی خود را در شهر تیرانا پایتخت آلبانی قرار دادند. جشن «سلطان نوروز» یکی از جشن‌های ملی این کشور اروپایی است که همزمان با بهار در آلبانی و کوزوو در « تکیه » بکتاشی‌ها گرامی داشته می‌شود و پیشوای مذهبی فعلی آنان «بابا رشادی» به همراه مریدانش با خواندن «سرود سلطان نوروز» جشن را آغاز می کند. خواندن شعرهای «نعیم فراشی» شاعر ملی آلبانی که سروده‌هایی نیز به فارسی دارد، بخشی از آیین‌های این جشن بهاری در آلبانی است. دیدار مردمی و خوردن شیرینی و  پذیرایی از مهمانان با شیر تازه و تقدیس شده ( مایه زندگی و هستی انسان) از دیگر آیین‌های این جشن است. در خانه برخی از افراد خواص بکتاشی که «محب» نامیده می‌شوند، مراسمی در روز برگزاری این جشن برگزار می‌شود که شباهت زیادی به سنت‌های کهن آیین مهر در ایران باستان دارد. محب‌ها با گستردن سفره مخصوص و گذاشتن نان «بورک»، انواع خوراک‌های گیاهی، شیر و شربت و شیرینی و انواع میوه و شمع روشن بر آن، به نشانه نوعی «عشق‌معنوی» به صورت گروهی سرود می‌خوانند. جشن سلطان نوروز نزد بکتاشی‌ها جشن آغاز سال نو و بهار طبیعت و نوشدن هستی است. آلبانی و مقدونیه کشورهایی اروپایی بودند که به جمع ارائه‌کنندگان قطعنامه جهانی شدن نوروز در سازمان ملل پیوستند.


11 فروردین 1389
نوروز در پاکستان

نوروزِ عالم افروز در پاکستان 

 

پاکستان در سال ۱۹۴۷ از زیر یوغ استعمار بریتانیا در شبه قاره هند رهایی پیدا کرد و استقلال یافت. فرهنگ و تاریخ پاکستان ریشه در فرهنگ تمدن ایندوس (۲۵۰۰ تا  ۱۵۰۰ پیش از میلاد) و مشترک با فرهنگ و تاریخ هندوستان است. به خاطر همانندی‌های فراوانی که میان جشن بهاری «بنست» در شمال هندوستان و جشن بزرگ نوروز وجود دارد اقوام مختلف ساکن در شبه قاره هند از دیرباز آیین‌های این جشن‌ها را به صورت مشترک گرامی داشته اند و در شادمانی های بهاری یکدیگر شریک بوده اند. پاکستانی‌ها نوروز را «عالم‌افروز» یعنی «روشنی بخش به جهان» می‌نامند و به هنگام نو شدن سال، آرزومند صلح و آرامش برای مردم پاکستان و همه جای جهان هستند که با جنگ و فقر و تبعیض درگیرند. ارتباطات فرهنگی و مهاجرت گروه‌های مختلف تاجیک، پشتون، بلوچ و اقوام دیگر از افغانستان و آسیای مرکزی به پاکستان، موجب گسترش و تنوع آیین های نوروزی در این کشور شده است. خانه‌تکانی، پوشیدن لباس نو، گستردن سفره های نوروزی رنگین شده با شیرینی و میوه‌های گوناگون، پختن شیرینیی های سنتی همچون لدو، گلاب‌حامن، رس‌ملائی، کیک، برفی، شکرپاره، سوهن‌حلوا، و  پختن و خوردن غذاهای محلی، فرستادن کارت‌های «عید‌مبارک» با تصاویری از گل‌های زیبای بهاری برای دوستان، دید و بازدید نوروزی، دیدار از بزرگترها و عیدی گرفتن، خواندن غزل و قصیده‌های شاد بهاری و رقص‌های زیبای زنان و دختران پاکستانی در لباس‌های شاد و رنگارنگ محلی، از آیین های شاد نوروزی مردم پاکستان است.


10 فروردین 1389
نوروز در ازبکستان

 

پیام نوروز در ازبکستان هم شنیده شد

ازبکستان در دوره‌های مختلف تاریخی بخشی از خاک ایران یا زیر نفوذ فرهنگی ایران بود و مردمان آن به آیین‌های ایرانی پایبند بودند. در سال ۱۸۶۶ میلادی ازبکستان زیر سلطه روسیه قرار گرفت و در سال ۱۹۲۴ یکی از جمهوری‌های اتحاد جماهیر شوروی شد، تا سرانجام در سال ۱۹۹۱به استقلال رسید. مردم ازبکستان در 21 مارس برابر با یکم فروردین‌ماه نوروز را جشن می گیرند. خانه تکانی، گستردن سفره نوروزی، برگزاری جشن‌های شاد در باغ و بوستان‌های عمومی، برافراشتن پرچم‌های رنگارنگ و شاد، آذین‌بندی کوچه و خیابان با گل‌ها و پارچه‌های رنگی، پوشیدن لباس‌های سنتی رنگارنگ، دید و بازدید نوروزی و دیدار از بزرگ‌ترها، نواختن سازهای سنتی و رقص‌های محلی در میادین بزرگ شهر، آتش‌بازی و ورزش‌های سنتی مثل کُشتی، از جلوه‌های زیبای نوروز در میان همه اقوام ازبکستان از ازبک و تاجیک گرفته تا آذری، روس، قزاق و تاتار می باشد. اگرچه ازبکستان در شمار کشورهای ارائه‌دهنده قطعنامه نوروز در سازمان ملل نبود اما به نظر می رسد که دولتمردان ازبک نیز سرانجام پیام نوروز را شنیدند و به قدرت نوروز در ایجاد وحدت ملی و پیوند میان ملت‌ها پی بردند؛ چنان‌که «اسلام‌کریم‌اف» رییس جمهور ازبکستان در پیام نوروزی امسال خود خطاب به مردم گفت: «... در نوروز نیرویی نهفته است که انسان ها را با هر گرایش دینی و ملیت نسبت به هم متحد و مهربان می کند.»


9 فروردین 1389
نوروز در قرقیزستان

 

آیین‌های شاد نوروزی در قرقیزستان

برگزاری نوروز تا چند سال پیش در قرقیزستان زیر سلطه شوروی ممنوع بود اما پس از استقلال، مردم دوباره آیین‌های کهن نوروزی را گرامی می‌دارند و در روز اول بهار نوروز را جشن می‌گیرند. در نوروز، دختران و پسران قرقیزستانی با لباس‌های رنگارنگ محلی در کوی و برزن به شادمانی و آوازخوانی می‌پردازند. بازار هنرهای دستی، شیرینی محلی و غذاهای سنتی قرقیزی همچون «بش‌بارماق»، «مانته‌برسک» و «کاتما» نیز به هنگام نوروز در قرقیزستان از همیشه گرم‌تر است. به هنگام نوروز برگزاری مسابقات ورزشی مثل سوارکاری نیز بر شور و شوق مردم قرقیزستان به ویژه جوانان می‌افزاید. قرقیزستان یکی از کشورهای ارائه دهنده قطعنامه جهانی شدن نوروز به مجمع عمومی سازمان ملل بود. قادر‌بیک‌سارابایف وزیر امورخارجه قرقیزستان به هنگام جشن نوروزی امسال گفت: هیچ مقوله فرهنگی همچون نوروز نتوانسته است کشورها را به هم نزدیک کند.


8 فروردین 1389
نوروز در کردستان

 

نوروز، جشن بهارآزادی در میان کُردها

کُردها در هرکجای جهان که باشند نوروز را گرامی می‌دارند. کُردها از اقوام ایرانی هستند که بیشتر جمعیت آن‌ها در ایران، عراق، ترکیه، سوریه و لبنان زندگی می‌کنند. نوروز برای کُردها همواره «جشن ‌آغاز بهار» و «جشن‌آزادی» بوده است چون بنا بر یک باور کهن در چنین روزی کردها توانستند با راهبری کاوه آهنگر بر ضحاک که خون جوانان کرد را می‌ریخت، پیروز شوند و به آزادی دست یابند؛ پس به یاد آن پیروزی و دست‌یابی به آزادی در چنین روزی به جشن و شادمانی و برافروختن آتش بر بام خانه یا فراز کوه‌ها و تپه‌ها می‌پردازند که شباهت زیادی به جشن چهارشنبه‌سوری دارد. خانه‌تکانی، پوشیدن ‌لباس‌های نو و رنگارنگ، دید و بازدید نوروزی، پختن و خوردن شیرینی و غذاهای سنتی، رفتن به گردشگاه‌های طبیعی، اجرای نمایش و موسیقی محلی سورنا و دهل، و برپایی سفره نوروزی از آیین‌های شاد نوروز در میان کُردهاست. یکی دیگر از جلوه‌های زیبای آیین‌های نوروزی در میان کُردان، رقص گروهی زنان و مردان کُرد است در حالی که دست در دست یکدیگر به دور کُپه‌های آتش به پایکوبی می‌پردازند. در سال‌های اخیر و پس از سال‌ها مبارزه، کُردهای ترکیه، عراق و سوریه با آزادی بیشتری به آیین‌های نوروزی می پردازند.   


7 فروردین 1389
نوروز در ترکیه

 

در ترکیه هم نوروز پیروز شد

اگرچه تا چند سال پیش، برگزاری جشن بزرگ نوروز در ترکیه ممنوع بود و درگیری‌های خونینی بر سر برگزارکردن آیین‌های نوروزی بین دولت ترکیه و دوستداران نوروز درمی‌گرفت اما سرانجام با پایداری مردم، نوروز پیروز شد و دولتمردان ترکیه در برابر عظمت نوروز سر فرود آوردند و مجبور شدند با تغییر سیاست‌های خود درباره نوروز، لحن خود را نیز تغییر دهند و از نوروز به عنوان جشن ملی تمام اقوام ترکیه نام برند و این جشن بزرگ را به فرصتی برای حفظ منافع ملی و گسترش منافع اقتصادی از طریق جذب گردشگران نوروزی تبدیل کنند و زمینه نزدیکی بیشتر ملت ترکیه را با مردم دیگر کشورهایی که نوروز را جشن می‌گیرند، فراهم آورند. این تغییر روش تا آنجا پیش رفت که ترکیه به جمع ارائه‌دهندگان قطعنامه نوروز در سازمان ملل پیوست و امسال "عبدالله گل" رئیس جمهور ترکیه ضمن برافروختن مشعل نوروز گفت که نوروز از صدها سال پیش به عنوان سمبل دوستی، احترام متقابل و همبستگی بوده است. وی ابراز امیدواری کرد که نوروز به مثابه منبع شادی، امید و شور مردم، با دقت و حساسیتی خاص بر اساس ارزش‌های واقعی آن جشن گرفته شود. در همین راستا، رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه نیز تأکید کرد که نوروز دعوتی برای همبستگی با شور و احساسی جدید است. امسال مردم ترکیه و به‌خصوص کردها با گردهمایی و رقص در گرادگرد آتش نوروز و نواختن سرنا و دهل، پختن و خوردن شیرینی و غذاهای محلی، آیین‌های نوروزی را شادتر از همیشه برگزار نمودند و حتا نیروهای نظامی ترکیه نیز که در سال‌های گذشته رو در روی مردم قرار می‌گرفتند تا از برگزاری آیین‌های نوروزی جلوگیری کنند امسال دست‌ها را بالا بردند و با شادمانی در کنار مردم از روی آتش چهارشنبه سوری پریدند و به پیشباز نوروز رفتند.


6 فروردین 1389
نوروز در هندوستان

 

نوروز همیشه پیروز در میان پارسیان هند

پارسیان هند یا زرتشتیان ایرانی‌تباری که بیش از 1200 سال است در هندوستان زندگی می‌کنند با همه دشواری‌ها و گرفتاری‌هایی که در طول تاریخ داشته‌اند، در پاسداشت آیین‌های ایرانی همچون نوروز بسیار کوشا بوده‌اند. پارسیان هند نیز همانند دیگر ایرانی‌تباران در هر گوشه جهان، «نوروز جمشید» را گرامی می‌دارند، به هنگام نوروز و در روز نخست بهار سفره نوروزی می‌گسترند و همه خانواده در کنار آن می‌نشینند. پارسیان بر سفره نوروزی خود سبزه (گندم یا عدس به نشانه زایش دوباره طبیعت)، سمنو و میوه‌های خشک ( کشمش، گردو، بادام و ...)، شراب، شیر، عسل یا شیره، سرکه (به نشانه  عمر بلند) و سیر (نماد تندرستی) و آیینه (نماد راستی و روشنایی) و شمع، گلاب، نان، عود، بخور و گاهی نیشکر و نارگیل می‌گذارند. رفتن به آتشکده در نوروز و خواندن گروهی نیایش، جشن و شادمانی از دیگر جلوه‌های زیبای نوروز در میان پارسیان هند است. هند با داشتن جمعیتی بیش از 70 هزار نفر زرتشتی در شمار کشورهای امضاء کننده قطعنامه سازمان ملل برای به رسمیت شناختن روز جهانی نوروز بود.


5 فروردین 1389
نوروز در گرجستان

در پیام نوروزی رئیس جمهور گرجستان 

نوروز در گرجستان جشن ملی اعلام شد

ایران و گرجستان دارای فرهنگ و تاریخ مشترک طولانی هستند. در دوره‌های مختلف تاریخی پیش و پس از اسلام همواره سرزمین گرجستان یا بخشی از آن جزئی از خاک ایران بوده است. ارتباط فرهنگی عمیقی بین مردم ایران و گرجستان در دوران صفویه و افشاریه که گرجستان هنوز بخشی از خاک ایران بود، وجود داشت و گرجی‌ها در بسیاری از مناصب کشوری و لشکری ایران حضوری موثر داشتند و هنوز نیز گروه های گرجی تبار در ایران زندگی می‌کنند و گروه هایی از آذری‌ها نیز در گرجستان ماندگار شده اند. اما در سال 1192 خورشیدی با تحمیل پیمان‌نامه گلستان، گرجستان از ایران جدا شد و به خاک روسیه تزاری افزوده شد تا سرانجام در سال 1370 از شوروی استقلال یافت. بر این پایه، نوروز از دیرباز دربین مردمان گرجستان جشنی شناخته‌شده است. هرچند که نام این کشور در شمار امضاء کنندگان قطعنامه نوروز در سازمان ملل نبود اما سرانجام دولتمردان گرجستان سکوت را در این مورد شکستند و خود را با کاروان پر شور و نوای نوروز همراه کردند و "میخائیل ساکاشویلی" رئیس‌جمهور گرجستان با تبریک فرا رسیدن سال نوی خورشیدی به اقلیت آذری زبان ساکن این کشور، از «نوروز» به‌عنوان یک جشن مشترک ملی در گرجستان نام برد.


5 فروردین 1389
نوروز در جمهوری آذربایجان

 

آیین‌های نوروزی در جمهوری آذربایجان

سرزمین ارّان که امروزه جمهوری آذربایجان نامیده می‌شود تا پیش از تحمیل عهدنامه های گلستان و ترکمنچای بخشی از سرزمین پهناور ایران بود، از این روی، آیین‌های نوروزی در جمهوری آذربایجان نزدیکی بسیاری به آیین‌های نوروزی در ایران دارد. خانه تکانی، شال اندازی، چهارشنبه سوری (به مدت چهار هفته در شب‌های چهارشنبه آخر سال خورشیدی به ترتیب با نام‌های چهارشنبه آب، چهارشنبه باد، چهارشنبه آتش، چهارشنبه خاک) در خانه‌ها و کوچه‌ها و تپه های مشرف به شهرها و روستاها و هفت بار پریدن از روی آتش،فال‌گوش ایستادن، سبز کردن گندم و یا عدس، چیدن سفره هفت سین، تخم مرغ بازی، دید و بازدید نوروزی و عیدی گرفتن از بزرگترها، از آیین‌های شاد نوروزی مردم آذربایجان است. در چند سال گذشته و پس از رهایی از سلطه شوروی، مراسم رسمی نوروز با حضور رئیس جمهور آذربایجان در میان مردم و در " ایچری شهر" (محله قدیمی و تاریخی شهر) و نزدیکی "قلعه دختر" به گستردگی برپا می شود. رئیس جمهور در کنار قلعه تاریخی دختر با مردم دیدار می کند و به صورت نمادین در تخم مرغ بازی شادمانه آنها شرکت می‌کند. گروه‌های هنری و نمایشی با اجرای رقص‌های مختلف محلی در کنار آوازخوانان و نوازندگانی که سروده‌ها و ترانه‌های محلی را اجرا می کنند، بر شور و حال این مراسم می‌افزایند. نمایش‌های رزمی و ورزشی به ویژه کشتی گرفتن نیز توجه گروهی از مردم و به ویژه جوانان را به خود جلب می‌کند و در گوشه و کنار نیز هنرمندان آثار هنری خود را به نمایش می‌گذارند. از این دست برنامه های شاد در همه شهرهای جمهوری آذربایجان برگزار می‌شود و در باور مردم، دیرینگی نوروز به زمان جمشید پادشاه استوره‌ای ایران باز می‌گردد.


1 2 3 >>
برای هموندی در آگاهی نامه این تارنگار نام کاربری خود در سامانه بلاگ اسکای را وارد کنید
نام کاربری
شمار بازدیدکنندگان : 2099889


Powered by BlogSky.com

آخرین یادداشت ها