X
تبلیغات
پیکوفایل
رایتل
ایران نامه، پایگاه آگاهی رسانی میراث فرهنگی و طبیعی ایران و جستار های ایران پژوهی شاهین سپنتا، مهرناز شهباز و همکاران
بایگانی
دسته بندی

جدول تطبیق اصطلاحات عامیانه دام و دامپزشکی


جدول تطبیق اصطلاحات عامیانه دام و دامپزشکی

با واژگان زبان فارسی رایج و زبان انگلیسی یا اصطلاحات علمی

دکتر شاهین سپنتا

برای همکارانی که در کشتارگاه دام یا واحدهای بسته بندی گوشت قرمز، به عنوان مسئول فنی – بهداشتی دامپزشکی یا ناظر بهداشتی یا بازرس بهداشتی فعالیت می کنند، گاه پیش آمده است که یک اصطلاح را از زبان ذابحین یا سلاخ ها یا قصاب ها یا چوبدارها شنیده اند که یا برایشان آشنا نبوده و یا تطبیق آن با عبارات و اصطلاحات علمی دشوار بوده است.

گاهی نیز به خاطر آشنا نبودن با اصطلاحات عامیانه این گروه های شغلی، برای بیان مقصود خود و انتقال مطالب به این عزیزان دچار مشکل شده اند. 

نگارنده، برای آشنایی بیش تر همکاران با اصطلاحات عامیانه این صنف و ایجاد زمینه همکاری بهتر، برخی از مهم ترین این اصطلاحات و ترکیبات را همراه با معنی و معادل انگلسی یا علمی آن گردآورده و امیدوار است که سودمند باشد.

در ضمن در همین جا ضمن سپاسگزاری از همکاران ارجمند آقایان دکتر شهرام شکرفروش، دکتر حمید فریمان، دکتر اکبر حسینی، دکتر مرتضی نساجی زواره، مهندس احمد زمانی، دکتر مسعود اخوان طیب ، آقای سعید تقی زاده کمالی، و آقای منصور شفیعی برنجگانی، و دوستان گرامی آقایان علیرضا محققیان، علی شهسواری، فیروز رحیمی، از همه استادان، همکاران و علاقه مندان درخواست می نماید که جهت کامل تر شدن این مجموعه، نواقص، اشکالات و افزوده های خود را به نشانی نگارندهdrshahinsepanta@yahoo.com  بفرستند.

 

اصطلاح عامیانه/ قصابی

فارسی رایج

معادل انگلیسی

 یا علمی

معنی/ توضیحات

آجری

 

 

گوشت مرغوب دارای رنگ روشن و کم چربی/ در اصطلاح گوشت درجه یک 

اسپُرز /  اسپُل/ اسبل، سپرز

طحال/ چپ دست

Spleen

 

آرونه

 

Camel

ماده شتر

بچه دان

رَحِم / زهدان

Uterus

 

بَلگه

 

Deciduous teeth/

Milk teeth

دندان شیری میش جوان.

بَنا گوش

 

Parotid

قسمت دورسال عضله مَسِتر و قسمتی از بافت اطراف غده  پاروتید تا ناحیه زیر گوش یا عضله اصلی روی شاخ فک پایین مجاور عضله بوکسینیتور

بی خَس کردن

بدون استخوان کردن

Deboning

جداکردن بافت عضلانی از استخوان

بیات

بیات

Stale/

Meat ageing

 

گوشت یک شب مانده. گوشت پیش سرد شده.

بیلچه

استخوان کتف/ شانه

Scapula

 

پا پَهن

شتر

Camel

 

پاچه

 

Trotters

 

پرپری

هزارلا

Omasum

 

پسون

پستان

Udder

 

پشت نخلی/ نخری

 

 

گاو ماده یک شکم زایش

پشگل

 

Orbicular dung

مدفوع گوسفند و بز و شتر و خرگوش

پشگل ماچ الاغ/ پشگل ماچه الاغ

عنبر نسارا / عنبر نصاری

Donkey Dung

مدفوع الاغ ماده

پُفی

شش / ریه

Lung

 

پِهِن

مدفوع

Dung

مدفوع یا سرگین اسب و استر و الاغ ( تک سمی ها) / مدفوع تجمیع شده گاو و گوسفند همراه با کاه در کف دامداری که به عنوان سوخت سنتی استفاده می شود.

پی  ( pi )

 

 

چربی غیر خوراکی مثل چربی قلوه­گاه یا مزانتر.

پی ( pei )

زردپی

Tendon

 

پیشرو

سر گوسفند / کله

Head

 

تاپه / تاپاله/ تپه

مدفوع گاو

Feces

 

تا دو قُل

 

 

یک قل از دو قلوها

تاوُل

کیست هیداتید

Hydatid cyst

 

تگه

بزغاله

Goat/ Yeanling

Kid

 

تلیسه

تلیسه / نوبر

Heifer

گوساله ماده جوان و بالغ آماده جفت گیری و یا نهایتا با یک شکم آبستنی

تودلی

جنین

Fetus

 

تورک

 

Cysticercus ovis

بیماری انگلی سیستی سرکوس اوویس

توقُلی

 

 

میش جوان/ گوسفند ماده یک شکم زاییده یا اصطلاحاً دو دندان

تیشتر

 

 

بز ماده که هنوز آبستن نشده

تیزکی

چشم

Eye

 

تیزون / تیزدون/ تیزدان

مثانه

Anus/

Urinary bladder

 در اصطلاح قصابی به مثانه و در واژه نامه ها به مقعد گفته می شود.

جیگر

جگر/ کبد

Liver

بزرگترین غده بدن دام

جیگر سفید

شُش / ریه / پُفی

Lung

یکی از اعضای دستگاه تنفس در دام

چپ دست

طحال

Spleen

 

چَپش

 

 

بُز نر یکساله

چرب روده

راست روده

Rectum

قسمت انتهایی روده بزرگ

چِل خونه

هزارلا

Omasum

سومین بخش از معدهٔچهار بخشی نشخوارکنندگان که بین نگاری و شیردانقرار دارد

خایه

دنبلان / بیضه/ تخم

Testis

 

خایه چال

مغابن

 

غده سوپرفاشیال اینگوینال و چربی های اطراف آن.

خراج

دُمَل / توده چرکی

Abscess  / Caseous Lymphadenitis

 

آبسه های چرکی و گهگاهی لنفادنیت کازئوس

خِرخِره / خِرخِری

نای

Trachea

 

خَس

استخوان

 

Bone

 

خَسکی

استخوانی/

 لاغر استخوانی

Bony

 

خوئک

غده تیموس

Thymus

شیر مس

خوش گوش/ خوش گوشت / شیرین گوشت

لوزالمعده

Pancreas

پانکراس

دُبُر

بُز نر گله

 

بز نر سه ساله.

درازپا

نری

penis

آلت تناسلی نر

دست چپ

طحال

Spleen

 

دُشول

عقده لنفی

 

Lymph node

گره لنفی / عقده لنفی

دل

قلب

Heart

 

دمار

دمار

Perdition

بافت همبند روی عضله راسته

دُنبلان

بیضه / تخم

Testis

بیضه چارپایان اهلی مانند بز، گوسفند و گاو

دندان کَلی

دندان نیش

Canine tooth / Cuspids / Fang

 

 

دندان‌هایی نسبتاً کشیده و نوک تیز / دندانِ کَل زدن

دولَک

 

 

گوسفند ماده جوان یا میشی که یک شکم زاییده

دو بَلگه

فرج

Vulva

آلت تناسلی ماده

راسه/ راسته

راسته

Striploin

عضله راسته

زرداب

صفرا

Bile

مایعی که توسط برخی سلول‌های کبدمهره‌داران ترشح می‌شود و در گوارشچربی‌ها نقش دارد. این مایع در کیسه صفرا ذخیره می شود.

زهدان

رَحِم

Uterus

 

زَهره

زرداب/ صفرا / مایع صفراوی

Bile / Gall

 

نگا: زرداب

زَهره دان/ زهره/ زهله

زرداب دان / کیسه صفرا

Gallbladder

اندامی است که در سطح تحتانی کبد قرار دارد برای نگهداری صفرا.

سُرخ روده

سُرخ نای/ مِری

Esophagus

 

سُسه شدن

 

 

شل شدن گوشت/ نزدیک به حالت فساد

سردست

سردست

Forequarter

گوشت سردست پیرامون استخوان درشت‌نی بدن دام‌ها قرار دارد

سُره

قلوه گاه

Flank

آن بخش از گوشت گاو و گوساله است که از زیر دنده‌ها شروع می‌شود و تا ران ادامه دارد.

 

سی تو

هزارلا

Omasum

سومین بخش از معدهٔچهار بخشی نشخوارکنندگان که بین نگاری و شیردانقرار دارد.

سیراب/ سیرابی

شکمبه

Rumen

نخستین بخش از معده چندبخشی نشخوارکنندگان

سینکی

قفسه سینه

Chest

 

شئله

 

 

چربی پشت کمر دام

شاخکی

استخوان

Bone

 

شاشدان/ پیشابدان

مثانه

Bladder

 

شالبون

شاربُن/ سیاه زخم

Charbon/

Black Leg/Anthrax

بیماری شاربن علامتی/ بیماری پای سیاه/ سیاه زخم/ سیاه شل/ آنتراکس

شکنبه / شکمبه

سیرابی/ علفدان

Rumen

نخستین بخش از معده چندبخشی نشخوارکنندگان و در واقع انشعابی از مری(سرخ ‌نای) است.

شیردون

شیردان

Abomasum

 

شیر مس/ شیرمست/ خوئک

تیموس

Thymus

غده تیموس

شیرَکی / شیرک

پستان

Breast

پستان گوسفند ماده یا میشی که زایمان کرده

شیشَک / شیشاک

 

Year old lamb / Yearling

گوسفندی (نر یا ماده) که حدود یک سال سن دارد/ بره نر جوان

فیله

فیله

Tenderloin

عضله فیله

قاپ / قاب

 

Knuckle-bone

استخوانچه بین قلم ران و پاچه

قُلوه

کلیه

Kidney

 

قلوه گاه

سُره

Flank

قُلوه‌گاه آن بخش از گوشت گاو و گوساله است که از زیر دنده‌ها شروع می‌شود و تا ران ادامه دارد.

شامل دنده‌ها و ماهیچه‌های شکم و اطراف کمر است.

 

کارد مال

 

 

پوست حیوان که به درستی از لاشه جدا نشده و دچار پارگی یا سوراخ شدگی با کارد شده باشد.

کاک/ کعب

استخوان لگن خاصره

Pelvis

محل اتصال دو استخوان پیوبیس در لگن

کُپه

آبسه

Abscess

 

کَپَل/ کفچل

سرین

Gluteus

سطح خارجی سرین دام

کُچَک

کپلک

Fasciola hepatica

انگل فاسیولا هپاتیکا در کبد

کُچکی/ کُرچکی

 

 

دژنره شدن چربی. گوسفند لاغر خشک (کم چربی)

کُره

 

Young of certain animal / Colt / Foal / Kid

بچه اسب یا الاغ یا بز نر جوان

کُری

گوشه ی جگر/ جگرگوشه

 

لُب اشپیگل در کبد

کله پاچه

کله پاچه

Khash

سر و دو دست و دو پای گوسفند

کوت کوتی

 

 

غضروف ناحیه استرنوم

کولار

 

 

بزغاله ماده دوساله

کَهره ماده / کئره

 

 

بزغاله ماده یکساله

کَهره نر / کئره

 

 

بزغاله نر یکساله

کیسه

 

 

بزغاله ماده سه ساله

گاو سیلی

گاو مبتلا به بیماری سل

Tuberculosis

 

گِردِکی

دنبه گوسفند

Rump

 

گنجشکی

گنجشکک

 

عضله محرک پرده دیافراگم در قسمت ونترال ستون فقرات

گوشه دل

دهلیز قلب

 

 

گیپا

شکمبه

 

 

گیسی

زردپی / رباط گردن

Tendon

تاندون به ویژه تاندون پشت عضلات گردن و روی راسته

صندوق سینه

قفسه صدری

Thoracic box

دنده ها و جناغ

طَبَقه

بیماری تب برفکی در دام

Foot-and-Mouth Disease

بیماری دهان و پا

عروس کُش

 

 

استخوانچه بین دو قلم ران

عقربک

استخوان خاجی

Sacrum

 

غاز دنبه /

دنبال غازک

دنبالیچه

 

انتهای استخوان های ستون مهره ها (فقرات) در  بافت دنبه گوسفند.

غلیظک

مایع مفصلی

Synovial fluid

 

قیلیچه

تورم مفصلی

Arthritis

 

لوک

 

 

شتر نر بالغ

ماهیچه

ماهیچه

Muscle

عضلات ناحیه دست و پا

مایه/ مایه خونه

پستان

Breast

پستان بره یا ماده جوانی که هنوز بارور نشده و زایمان نکرده

مایه درد

ورم پستان

Mastitis

 

مغز حرام

نخاع

Spinal cord

 

مو دزده/ مو دزدک

ذات الاشجاع (عربی)

 

غده مو بین سم زوج سمی ها

ناقُلوسی

حنجره / سیب گلو

larynx

 

نَحر

نحر کردن

 

روش ذبح   یا قربانی کردن شرعی شتر با فرو کردن نیزه در گلوگاهش

نَخری/ نخلی

تلیسه / نوبر

Heifers

گوساله ماده جوان و بالغ آماده جفت گیری و یا نهایتا با یک شکم آبستنی

نری/ نره / نرینه

آلت تناسلی نر

Penis

 

ورزاب/ ورزا/ ورزو

 

Bullock

گوساله نر اخته

وَرکول

قلوه نرمی

Entrotoxemia /Pulpy Kidney

 بیماری اِنتروتوکسمی

وِنسکِنه

گوشت

 

 

هشی

 

 

شتر یکساله جوان


برای هموندی در آگاهی نامه این تارنگار نام کاربری خود در سامانه بلاگ اسکای را وارد کنید
نام کاربری
شمار بازدیدکنندگان : 2051017


Powered by BlogSky.com

آخرین یادداشت ها