X
تبلیغات
کالج کارآفرینی تیوان
ایران نامه، پایگاه آگاهی رسانی میراث فرهنگی و طبیعی ایران و جستار های ایران پژوهی
بایگانی
دسته بندی
12 آذر 1391
'گزارشی از وضعیت نگران کننده بیشه ناژوان



ناژوان بمیرد، نفس اصفهان می‌گیرد! 

گزارش و عکس: معصومه شهباز

ناژوان در باغ‌شهر اصفهان فریاد غربت سر می‌دهد و سوداگران، اندیشه ساخت و ساز از سر می‌گذرانند. غافل از آن که اگر ناژوان جای خانه شود اصفهان دیگر جای زندگی نیست. اصفهان دومین شهر آلوده کشور است و حالا این بیشه که حکم ریه شهر را دارد بیم نابودی‌اش می‌رود.

به گزارش خبرگزاری میراث‌فرهنگی، بیشه ناژوان بعد از زاینده رود دومین میراث طبیعی باغ‌شهر اصفهان است که بعد از خشکیده شدن رگ حیاتی شهر، ساز نابودی‌اش کوک شده است. قطع درختان باغ‌ها و تبدیل زمین‌های آن به اراضی کشاورزی از یک سو و نبود آب کافی و نهایتا تبدیل شدن اراضی کشاورزی به زمین‌های بایر از سویی دیگر، کارکرد ناژوان را به عنوان ریه شهر اصفهان مختل کرده‌ است.

 روند نابودی ناژوان شتابناک شده و نجواهای ایجاد باغ‌ویلا به عنوان برنامه پیش‌بینی شده در محدوده ناژوان از سوی برخی از مدیران شهری شنیده می‌شود. انگیزه ایجاد باغ ویلا در نگاه اول حفظ باغهای ناژوان است اما تبعات آن زمانی رخ نمایی می‌کند که روند ساخت و ساز با انگیزه‌های تجاری سرعت گرفته و ناژوان را عریان از درخت کند. روندی که اگر آغاز شود ساختار ناژوان از حالت طبیعی خارج و نفس اصفهان می‌گیرد.

 با توجه به وضعیت قرار گرفتن ناژوان در مسیر بادهای غربی – جنوب غرب به شمال شرق و قرار گرفتن اکثر صنایع آلاینده در غرب اصفهان، این بیشه به عنوان فیلتر طبیعی برای شهر اصفهان عمل می‌کند. کارشناسان معتقد اند هرگونه دخل و تصرف و تغییر در ساختار طبیعی ناژوان موجب تشدید وضعیت بحرانی آلودگی شهر اصفهان شده و وضعیت خطرناکی برای کلان شهر اصفهان به وجود خواهد آورد.

 

ناژوان در انتظار رای شورای عالی شهرسازی و معماری

بیشه ناژوان، دالان خوش منظری در خاور اصفهان است. پهنه آن محدوده‌ای نزدیک به 1200 هکتار کرانه‌های زاینده رود را با باغ‌های دوسویه در بردارد. بی شک عالیترین تنیدگی میراث طبیعی و تاریخی اصفهان را در دل ناژوان خواهید دید. آنجا که با زاینده‌رود و سرآب مادی‌ها به منزله رگ‌های حیاتی شهر و عناصر بی‌نظیری چون کوه آتشگاه و باغهای تفرجگاهی قدیمی در می‌آمیزد.

 حفظ سبزینگی حاشیه رودخانه زاینده رود یک سنت تاریخی است و این سنت و تجربه در تاریخ شهرسازی ایران تثبیت شده است. بدین روی اراضی ناژوان براساس طرح جامع تصویبی شهر اصفهان خارج از شهر و در محدوده حریم استحفاظی کاربری اراضی باغات و زمین‌های کشاورزی قرار گرفت.

 شهرداری اصفهان از دهه 60 با انگیزه ایجاد محور تفریحی وارد ناژوان شد و شروع به تملک اراضی حاشیه رودخانه زاینده رود کرد.

 از اوایل سال 1376 «مشاور شهر و خانه» به عنوان مشاور پارک طبیعی ناژوان انتخاب شد. در نتیجه «طرح جامع اراضی ناژوان» تدوین و به شهرداری ارائه شد. اما این طرح هنوز به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری نرسیده است. به گفته مدیر طرح جامع اراضی ناژوان با پیگیری مدیریت ناژوان و اداره راه و شهرسازی استان این طرح تا پایان سال جاری به تصویب می‌رسد.

 این تنها طرحی است که دوستداران میراث طبیعی اصفهان را امیدوار به ادامه زندگی ناژوان در حصار توسعه شهری کرده‌است. طرحی که سعی دارد با اتخاذ سیاستی جامع و با برنامه‌ریزی هدفمند مانع از پیشروی توسعه بی‌دروپیکر روی اراضی کشاورزی و باغ‌ها شود.

 عملیاتی شدن طرح‌های مشاوران به دست دستگاه‌های اجرایی طی سال‌های اخیر در اصفهان اما تجربه دیگری را ثابت کرده است. با دخل و تصرف‌ها، طرح‌ها آنگونه که باید اجرا نمی‌شوند و از هدف‌های خود دور می‌مانند.

 «مهندس قهرمان صمیمی»، مدیر طرح جامع اراضی ناژوان، کمبود بودجه برای تملک و جابه‌جایی خانه‌ها و واحدهای کارگاهی داخل محدوده را عمومی‌ترین کمبود برای عملیاتی شدن طرح یاد شده می‌داند و می گوید: «75 واحد مسکونی در محدوده ناژوان برچیده شده اما هنوز چالش اصلی این است که صدها واحد مسکونی غیرقانونی و مراکز فعالیتی و کارگاهی در آن مستقر هستند.

 پیشنهاد مشاور شهر و خانه به شهرداری اصفهان برای تملک اراضی ناژوان، جایگزینی اراضی منطقه 9،13 و 5 است.

 صمیمی با تاکید بر جلوگیری از بارگذاری‌هایی چون باغ پرندگان در حاشیه رودخانه زاینده رود یادآور می‌شود: «پستی‌ها و بلندی‌های مسیر زاینده رود در ناژوان باید حفظ شده و حداقل تصرف‌ها در ریخت و شکل رودخانه صورت بگیرد تا اکوسیستم منطقه حفظ شود.

 براساس این طرح باید بخشی از محدودۀ مسکونی ساخته شده در حریم ناژوان و آتشگاه تملک شده تا ضمن پیوند ارگانیک و طبیعی بین کوه و زمین‌های ناژوان، مجموعۀ پیوسته‌ای از باغ‌ها با عنوان باغ ملل ایجاد شود.

 

تنگ‌تر شدن عرصه شهر بر ناژوان

اما باید دید پیش از این، اقدامات عمرانی ای که از دهه 70 تاکنون در ناژوان صورت گرفته تا چه اندازه در جهت آشتی با طبیعت بوده است. احداث باغ پرندگان با مساحتی بالغ بر 55 هزار متر مربع، مجموعه فرهنگی تفریحی، ورزشی بانوان با مساحت 27 هزار مترمربع، باغ پردانه‌ها در محوطه‌ای بالغ بر یک هکتار و احداث پارکینگ‌ها از جمله اقدامات شهرداری در جهت تبدیل به تفرجگاه طبیعی مردم و گردشگران بوده‌است.

 اماکن خدماتی و تفریحی یاد شده از ایده احیاء بیشه زارها دور بوده و گذشته از این، ساز و کار آنها با توجه به تصرف مساحتی از ناژوان و جذب گردشگران در راستای حفاظت ویژگی‌های طبیعی منطقه نیست. تبعات ایجاد اماکنی چون باغ پرندگان پایداری اکولوژیکی ناژوان را در دراز مدت دچار مشکل می‌کند.

 از سویی دیگر باغداری و هزینه‌های نگهداری از باغات با توجه به حجم بالای پذیزش گردشگران در ناژوان، برای باغداران مقرون به صرفه نبوده و در نتیجه اهالی منطقه کشاورزی پیشه می کنند. از سویی کم آبی، کشاورزی را هم مختل کرده و زمین‌ها خشک و متروک می‌شوند. توسعه شهری و ساخت و ساز از همین جا پا به اراضی ناژوان می‌گذارد وعرصه را بر پهنه آن تنگ می‌کند.

 ناژوان سال‌هاست ریه شهر اصفهان خوانده می‌شود. در حالی که اصفهان باغشهر خوانده می‌شود، شهر باغات تنها دو روز در سال هوای پاک دارد و عنوان دومین شهر آلوده کشور را یدک می‌کشد.

 «مهندس عبدالحسین قریشی» تبدیل اراضی و باغات ناژوان به زمین‌های متروک را تهدید بزرگی برای اصفهان می‌داند و می‌گوید: «آلودگی هوا با عبور از فراز بیشه زار ناژوان فیلتر می‌شود. کمرنگ شدن سبزینگی ناژوان با تبدیل باغات به اراضی متروک و هم چنین اجرای طرح‌های گردشگری نامتناسب با توسعه پایدار ناژوان، آلودگی هوای اصفهان را دوچندان می‌کند.

 قریشی با تاکید بر اینکه ناژوان پهنه‌ای با حساسیت‌های ملی است می‌افزاید: «گستره ناژوان شامل باغات و اراضی کشاورزی، زاینده‌رود و مادی‌های آن، یک پیکره هستند و حیات و زنده بودن آنها به یکدیگر پیوسته است. حراست از ناژوان و زدودن آلودگی هوای اصفهان ضروری‌است.

 وی در ادامه یادآور می‌شود: «اگر طرح اراضی ناژوان در شورای عالی شهرسازی و معماری تصویب شود، ممکن است روند گذشته تغییر کرده و باغات ناژوان حفظ شود.»

 اما نمونه بارز ساخت و ساز در حریم ناژوان و هم چنین آتشگاه، اقدام به شروع ساخت هتلی است که توانسته با استناد به کمیسیون ماده 5، قوانین حریم آثار تاریخی و طبیعی را دور بزند و در کنار باغات ناژوان و زیر سایه کوه آتشگاه بنشیند.

 با این وصف باید گفت، چتر حمایتی قوانین برای نگهداری میراث طبیعی محدود بوده و ماده ها تبدیل به راه میانبری برای دروی آنها شده اند. باغ‌های ناژوان به هر شکل از بین بروند، علاوه بر ویرانی میراث طبیعی، ریه شهر اصفهان کارایی خود را از دست داده و اوضاع آلودگی این شهر وخیم‌تر می‌شود.

 


برای هموندی در آگاهی نامه این تارنگار نام کاربری خود در سامانه بلاگ اسکای را وارد کنید
نام کاربری
شمار بازدیدکنندگان : 2180571


Powered by BlogSky.com

آخرین یادداشت ها